رمزهای زنده جان- مونیک دوبوکور- جلال ستاری- نشر مرکز
پلین میگوید: « هیچ رنگ سبزی، سبزتر از رنگ زمرد نیست». زمرد که بهار و نوزایی رستنی ها و گیاه سرسبز و خزه ی ترو تازه را تعی می کند نماد تجدید حیات و باروری و سرزندگی جهان و جوانی کیهان و بهشت سبز و خرم خدایان آنست، و شفافیت دلپذیرش یادآور روشنی و زلالی آب است. به همه ی این دلایل، جزیره ی سبز و خرم ایرلند، به عنوان مثال، «آبخوست زمرّدین» نام گرفته است.
زمرّد از دور درشت تر می نماید، زیرا همه ی فضای پیرامون را رنگین می کند. رنگ آرام آفرین و طراوت بخش و نیروزا و مهرانگیز زمرّد، مورث آسودگی توصیف ناپذیری است. خواص بسیار به زمرّد منسوب داشته اند از جمله اینکه تخیل را بر می انگیزد و الهام بخش است و موجب شناخت عمیق تر عالم و جودت و حدت هوش و ذهن و تقویت حافظه می شود.
اقوام کهنسال آمریکای مرکزی و جنوبی، زمرّد را به خدایی برداشته می پرستیدند. در مکزیک زمرّد با بارندگی و باروری و همه ی نماد های ماه، پیوستگی و همبستگی داشت. قوم آزتک، زمرّد را Quetzalizi می نامیدند و این گوهر سبز رنگ با مرغی که پرهای زمرّد فام دراز داشت و نماد بهار بود و نیز با سجده و ستایش Quetzalcoatl، خدای- مار مکزیک، پیوسته و همبسته بود.
در مصر باستان، شهرت داشت که زمرّد منبع ثروت و توانگری فراعنه است و در عالم اسلام، زمرد نشانه ی اسلام است، زیرا رستن و سبز شدن گیاهان در سرزمین های خشک کویری، اهمیت حیاتی دارد. زمرّد در روم، نماد زهره و عشق بود؛ و در قرون وسطی جام نمادین گرال Graal، غالباً جامی تراشیده در سنگ زمرّدی یکپارچه توصیف شده است.
بنا به افسانه، زمرّد که سنگ نهان بین و گوهر شناسای امور خفیه است و «چشم سوّم» و «گوهر پیشانی» نام گرفته، زینت بخش پیشانی آدم در بهشت بود و پس از هبوط ابوالبشر، از پیشانی وی جدا شد.
زمرد که گوهر دانایی و امید و آرزو و انتظار از برای نجات و برکات و حسنات آن در دنیا و عقبی است، طلسمی قدرتمند، مورث بیمرگی و جاودانگی نیز پنداشته شده است وبسان زمرّد دریایی، حافظ و نگاهبان دریانوردان از گزند طوفان است. اما همین زمرّد اگر کدر و تیره و بی تلألؤ و فاقد درخشندگی باشد، شوم پی و نحس و خطرناک دانسته می شود
میمونی و مبارکی زمرّد، بسان خجستگی رنگ سبز، بسته به اندازه ی سیری و تندی و درجه ی شفافیت و روشنی و کدری آن است و بنابراین نمادگرایی این سنگ با نمادگرایی رنگ اصلی آن مطابقت دارد.