یاقوت آتشی (Rubis)

مونیک دو بوکور- رمزهای زنده جان- جلال ستاری

یاقوت که نماد خوشبختی و نشانه ی بخت و اقبال بلند و شادمانی و کامرانی است، در روزگاران قدیم، به اندوه زدایی شهرت داشت و به خواب دیدنش، خبر از سعادت و بهجت میداد، ولی اگر کدر و بی فروغ بود، چنین تعبیر میشد که ادبار و نکبت در راه است.

رنگ این گوهر بدین سبب فاخر است که در نور، به الوان مختلف یعنی آمیزه ای از قرمز و ارغوانی و قرمز نارنجی، می درخشد. گرانبهاترین یاقوتها، رنگی صاف و زلال دارند، یعنی قرمزی تابناکی که «خون کبوتر» نامیده میشود. در اساطیر، گاه یاقوت، تنها چشم شعله ور افعی و اژدها، در وسط پیشانی آنهاست.

در گذشته شهرت داشت که یاقوت دارای خواص طبی است: یعنی خون را تصفیه می کند، زخم را التیام می بخشد ، شفای بیماری قلبی است و نیز در تهیه داروهای ضد نزف الدم، به کار میرفت.

این« گوهر اصیل» نمودگار شهامت و شجاعت و پیکار با ناملایمات و رمز عشق آتشین هم هست.

در رمان مارسل پروست مرگ آلبرتین (Albertin disparue) معنای رمزی یاقوت، بر اثر معنای رمزی عقاب بسط و گسترش می یابد و تقویت میشود. بدین معنی که آن پرنده ی بزرگ شکاری که بر هر دو انگشتری آلبرتین حک شده، در نور شعله های قرمزگون یاقوت، همچون نشانه ی هراسناک دشمن نمودار میگردد ( رقم دو، رقم دوگانگی و تخالف و نزاع است).

یاقوت همچون رنگ قرمز، به سبب معانی مینوی و اهریمنی که دارد افسونگر است: از سویی زغال افروخته ی سرخ که قلب را گرم و شعله ور می سازد و از سوی دیگر کوره ی سوزان و قرمز جگری دوزخ. رمزهای این گوهر برابر با رمز های رنگ قرمز است که اساسی ترین رنگهاست و با شور و حدّت حیات یعنی نیرو و قدرت، پیوستگی دارد. درخشش رنگ قرمز موجب شده که آن رنگ، نماد جهانیِ اصل و مبدأ زندگی باشد.

یاقوت کبود ( Saphir)

مونیک دو بوکور- رمزهای زنده جان- جلال ستاری

رمز این سنگ آسمان گون، با رمز لاجورد (( که شوخ و هزّال است و به غایت آبی است)) ( مالارمه) و با رمز رنگ آبی که اثیری ترین رنگهاست، همبسته است و «در برترین درجه ی روشنی و پاکی دروازه ی فریبنده ی نیستی است» ( گوته).

نگاه، در فضای بیکران رنگ آبی غرق میشود، همانگونه که پرنده، آسمان را میشکافد؛ چون رنگ آبی، رنگ هوای روشن و شفاف است و رنگ خلائی متراکم؛ رنگ آبی از وزن اشکال می کاهد و آنها را که اینک سبک شده اند در فضا غوطه ور میسازد.

محیط نیلگون، مایه ی آسایش و آرامش است، اما برخلاف منظره ی سبزفام، نیروزا نیست. رنگ سبز مورث احساس « آرام و قراری زمینی» و « خرسندی از خویشتن» است؛ اما رنگ آبی برانگیزنده نیست، زیرا بر عالم واقع هیچ سلطه و نفوذی ندارد ( و وسیله ی غلبه بر آن نیست)، بلکه راه گریزی است و اگر روشن و تابناک باشد به خیالبافی و جادو و خیالی وا میدارد و اگر تیره باشد، برانگیزنده ی رویاست.

یاقوت کبود همچون لاجورد شفای درد چشم است، و چون « لاجوردی» یعنی آسمان گون و به رنگ گنبد نیلگون و رواق زنگارین است، در مشرف زمین قدر و قیمت یافته است، زیرا می پندارند که طلسمی است ضد « چشم زخم» (نظر قربانی). یاقوت کبود، گوهر زحل است و بدینجهت از اثرات سوء آن سیاره که عبارتند از باد مفاصل (رماتیسم) و عرق النساء و صرع و غیره جلوگیری میکند.

تابش و درخشش نیلگون این گوهر، صلح و آرامش می آورد و خشم و کینه را فرو می نشاند. در قرون وسطی، یاقوت کبود، نگین انگشتری اسقفان بود که آنرا در دست راست خود میکردند ( دستی که تبرک میکند) و نماد قداست و وصلت کلیسا با ذات حق شمرده میشد. یاقوت کبود که گوهر عدل الهی است، نماد وفاداری و مناسبات سعادتمند و صلح خواهی است.