تاروت2

چهار شیئ مقدس (grail)

افسانه های جام مقدس نخستین بار بین عامه ی مردم توسط دستنوشته های لاتین جئوفری دومونموت Geoffrey de Monmouth کمی بعد از سال 1130 میلادی منتشر شد، او از چهار شیئ مقدس یا جام مقدس grail hallows سخن میگوید. واقعیت مطلب در روایات گوناگون متفاوت است ولی اغلب آنها در روایت منقول در زیر متفق القول هستند.

نخستین شیئ کاسه ای ست که عیسی مسیح در آخرین شام به دست گرفته و میگوید این کاسه ی غذا را دور بگردانید تا هر کس هر چه میخواهد از آن بخورد. دومین آنها، یک شمشیر روحانی است. این شمشیر افسانه ای نماد قدرت و حکومت شاه داود است و در عهد عتیق به آن اشاره شده است. سومین شیئ،نیزه ی مقدس است. گفته میشود آن نیزه لونژینوس سرباز رومی بود که با آن پهلوی مسیح را در بالای صلیب سوراخ کرد. و چهارمین یک سینی چوبی است که مسیح با حواریون خود برّه ی قربانی را بر آن نهادند و تناول کردند. جام و سینی چوبی همان است که مشابه آن را کاتولیکها به شکل کاسه ی سفالثی و یا بشقابی فلزی در مراسم مذهبی از آن استفاده می کنند. ولی واقعیت این است که این چهار نماد سابقه ای قدیمی تر از ظهور عیسی مسیح دارد.

مبانی افسانه ی جام مقدس یا اشیاء مقدس، مانند تاروت، بسیار و گوناگون است. جالب است که روایات مسیحی از بازسازی افسانه های اساطیری سلتی که ریشه ایرلندی دارند بهره گرفته که در طی سالیان در سرزمینهای ویلز Wales و مناطقی از کرنوال Cornwall گسترده شده است. فاتحین نورمان در انگلستان، فرهنگ فرانوی را تا مناطق دوردست غرب سرزمین ویلز گسترش دادند. ولی متقابلاً در نیمه ی دوم قرن دوازدهم، افسانه ی آرتور شاه بود که به زبان فرانسه ترجمه شده و ادامه ی آن با انتشار روایات گوناگون افسانه ی اشیاء مقدس در فرانسه دنبال شد.

 

چهار گنجینه ی ایرلندی

روایت چهار شیئ مقدس، ریشه در چهار گنجینه ی ایرلندی دارد، آنا نمادها و رموز Tuatha de Danaan  پیروان الهه ی دانو Danu از خدایان قوم سلتی هستند که قبل از میلاد مسیح در ایرلند میزیستند. این چهار گنجینه عبارتند از:

1-      دیگ داگدا dagda. داگدا یا اکید اولاتر Eochaid Ollathair پدر همه و خدای رزاق و روزی رسان قوم خود بود. دیگ داگدا هرگز خالی نمیشد.

2-     نیزه ی لاگ Lug. لاگ خدایی بود با مهارت های فراوان الهی و از آن بود که سامیل داناخ Samildanach یا بس ماهر لقب گرفته بود. او در نبرد نیزه ی خود را با مهارت بسیار به کار میبرد.

3-   شمشیر نوادا Nuada. نوادا فرمانروا و سلطان توتا Tuatha با شمشیر خود به مصاف دشمنان خود میرفت و آن چنان قدرتی داشت که هیچ خصمی از ضربت او در امان نمیماند.

4-    سنگ فال Fol. این سنگ نشانه ی سلطنت و حکمفرمایی بود و هر گاه که کسی حرمت و حریم شاهی را نادیده میگرفت، آن سنگ به صدای بلند به فریاد در می آمد.

 

این که چگونه این چهار نماد مقدس و باستانی، چهار شیئ مقدس و یا چهار گنجینه ی ایرلندی در نقش پذیری خالهای چهارگانه ی تاروت سهمی داشته اند و یا به نحوی به آن مرتبط بوده اند، در هاله ای از رمز و ابهام باقی مانده است. افسانه ی شاه آرتور شباهت بسیاری به آئین های گنوستیک یا آئین های عرفانی دارد. در این افسانه هدف، سلوک قلبی و درونی سالک، نیل به خرد، رشد روانی، و در غایت آزادی و رهایی روحی است و شرح تلاش فردی، برای کسب تجربیاتی سودمند است که سالک را برای رسیدن به بالاترین درجات بلوغ، تمامیت فردی و ایجاد رابطه ی مطلوب با محیط خود کمک خواهد کرد.

نمادگرایی کارت های تاروت کوچک باعلائم جام، عصا، شمشیر، و سکه و به ویژه نمادهای احکام کبیر، نمیتواند به تنهایی یک منبع یا ریشه فرهنگی داشته باشد. نمادهای چهارگانه تاروت کوچک با این که ظهرا نامربوط به نظر میرسند، هنوز هم پر معناترین نمادها هسند که در هر محل و در هر زمانی مصداق ویژه ی خود را دارند. زیرا در تکوین آنها عوامل فرهنگی متعددی از اقوام گوناگون سهمی دارند.